Twój kręgosłup nie "wypadł". Sprawdź to sam

Zdanie, które słyszę na wizytach najczęściej: "wypadł mi dysk". Zwykle pada w pierwszej minucie, zanim jeszcze zdążę o cokolwiek zapytać. I zwykle nie jest prawdą - przynajmniej nie w tym sensie, w jakim ludzie to rozumieją.

Dysk nie jest klockiem, który wysuwa się spomiędzy kręgów i tam zostaje. To struktura mocno wpasowana między trzony, zrośnięta z nimi, z twardym pierścieniem na zewnątrz i galaretowatym jądrem w środku. Może się uwypuklić, może pęknąć jego pierścień, jego zawartość może uciskać korzeń nerwowy. Ale "wypaść" nie może.

To nie jest czepianie się słów. Sposób, w jaki nazywasz swój problem, decyduje o tym, jak się ruszasz przez kolejne miesiące. Ktoś, kto myśli, że ma w plecach coś wysuniętego, boi się schylić po skarpetki. A strach przed ruchem robi z bólem pleców gorsze rzeczy niż sam ruch.

Rezonans nie odpowiada na pytanie, które zadajesz

Badania obrazowe pokazują budowę, nie ból. Kiedy w badaniach naukowych robi się rezonans osobom, które nie mają żadnych dolegliwości, u sporej części z nich i tak widać wypukliny, zmiany zwyrodnieniowe czy odwodnienie krążków. Odsetek rośnie z wiekiem - u osób po pięćdziesiątce takie znaleziska są raczej normą niż wyjątkiem.

Wniosek praktyczny jest prosty: sam opis z rezonansu nie mówi, skąd bierze się Twój ból. Może opisywać coś, co masz od dziesięciu lat i co nigdy nie bolało. Dlatego wytyczne postępowania w bólu pleców zgodnie odradzają rutynowe obrazowanie przy pierwszym epizodzie, jeśli nie ma objawów alarmowych z ramki wyżej.

Nie leczę opisu z rezonansu. Leczę człowieka, który nie może się schylić.

Co w takim razie ma sens? Sprawdzenie, jak Twoje plecy reagują na konkretne ruchy i obciążenia. To możesz zrobić sam, w domu, w dziesięć minut.

Test 1: kierunek, który przynosi ulgę

Większość bólów lędźwiowych ma swój kierunek preferencji - ruch, po którym objawy się zmniejszają, i przeciwny, po którym rosną. Znalezienie go to często połowa roboty.

Test 2: dokąd wędruje ból

Kierunek wędrówki objawów mówi więcej niż ich natężenie. Jeśli po jakimś ruchu ból cofa się z nogi w stronę pośladka i pleców - nawet gdy w plecach chwilowo boli mocniej - idziesz w dobrą stronę. To zjawisko nazywa się centralizacją i jest jednym z lepszych sygnałów prognostycznych, jakie mamy.

Odwrotnie: jeśli ból ucieka z pleców coraz niżej, do łydki i stopy, to sygnał, żeby ten ruch odstawić.

• Ból cofa się ku środkowi - dobry znak, kontynuuj ten kierunek
• Ból schodzi niżej w nogę - zły znak, przerwij i spróbuj przeciwnego kierunku
• Nic się nie zmienia - problem raczej nie jest wrażliwy na kierunek, postaw na dawkowanie obciążenia

Zapisuj to. Serio, kartka albo notatka w telefonie: data, godzina, co robiłeś, gdzie był ból przed i po. Po trzech dniach zobaczysz wzorzec, którego nie zauważysz z pamięci.

Test 3: ile ruchu znosisz

Trzeci test nie dotyczy kierunku, tylko dawki. Bo najczęstszy błąd przy bólu pleców to nie zły ruch, tylko za dużo naraz po okresie leżenia.

---

Co zrobić w najbliższym tygodniu

Bez względu na wynik testów, cztery rzeczy działają u prawie każdego:

• Ruszaj się częściej, ale krócej. Pięć spacerów po dziesięć minut bije jeden czterdziestopięciominutowy.
• Zmieniaj pozycję co pół godziny. Nie ma jednej dobrej postawy. Najgorsza jest ta, w której tkwisz najdłużej.
• Nie kładź się na cały dzień. Leżenie dłużej niż dwa dni pogarsza rokowanie, a nie poprawia.
• Śpij, ile trzeba. Niedospane plecy bolą bardziej. To nie metafora, tak działa próg bólowy.

Kiedy przyjść do gabinetu

Jeśli po dwóch tygodniach sensownego postępowania nic się nie rusza z miejsca, albo jeśli testy dają sprzeczne wyniki i sam nie wiesz, co z tym zrobić - to jest właśnie moment na badanie. Nie po to, żeby dostać nazwę, tylko żeby ustalić, którego ruchu Twoje ciało nie potrafi wykonać i kto za nie tę robotę odwala.

Na pierwszej wizycie głównie patrzę, jak się ruszasz. Wychodzisz z niej z konkretnym planem na dwa tygodnie i z wiedzą, po czym poznasz, że działa.